รากเน่า โคนเน่า มาเงียบๆ! สูตรไตรโคเดอร์มาคลุกปุ๋ยหมัก ช่วยลดเชื้อร้ายในดินก่อนผักพังทั้งแปลง

     ปลูกผักแล้วต้นเหี่ยวทั้งที่ดินยังชื้น โคนต้นเริ่มช้ำ รากดำ รากเน่า หรือกล้าผักล้มเป็นหย่อมๆ หลายครั้งปัญหาไม่ได้อยู่ที่น้ำอย่างเดียว แต่อาจเกี่ยวกับ “เชื้อราในดิน” ที่สะสมอยู่ในแปลงครับ วันนี้ เกษตร นานา ชวนทำสูตรไตรโคเดอร์มาคลุกปุ๋ยหมักแบบใช้ได้จริง เหมาะกับแปลงผัก ไม้กระถาง และแปลงปลูกที่เคยมีปัญหารากเน่า โคนเน่า โดยสูตรนี้เน้นใช้เพื่อช่วยปรับสภาพจุลินทรีย์ในดิน ไม่ใช่ยารักษาต้นที่เน่าหนักจนฟื้นยากแล้วครับ

สิ่งที่ต้องเตรียม
- เชื้อราไตรโคเดอร์มาพร้อมใช้ 1 กิโลกรัม
- ปุ๋ยหมักหรือปุ๋ยคอกเก่า 20 กิโลกรัม
- รำละเอียด 1 กิโลกรัม
- แกลบดำ 5 กิโลกรัม
- น้ำสะอาดพอให้วัสดุชื้น
- กระสอบหรือกะละมังสำหรับคลุก
- ถุงมือหรืออุปกรณ์คลุกวัสดุ

 ไตรโคเดอร์มาเป็นเชื้อราดีที่นิยมใช้ช่วยลดการสะสมของเชื้อราก่อโรคบางชนิดในดิน โดยเฉพาะกลุ่มที่ทำให้รากเน่า โคนเน่า และกล้าผักล้มง่าย แต่ต้องใช้กับดินที่มีอินทรียวัตถุและความชื้นพอดี เชื้อจึงจะทำงานได้ดีขึ้น

 วิธีทำไตรโคเดอร์มาคลุกปุ๋ยหมัก
 - นำปุ๋ยหมักหรือปุ๋ยคอกเก่ามาเทลงในกะละมังหรือบนผ้าใบ เลือกใช้วัสดุที่ไม่ร้อน ไม่เหม็นฉุน และย่อยสลายดีแล้ว
 - เติมแกลบดำและรำละเอียดลงไป แล้วคลุกให้เข้ากัน เพื่อช่วยให้วัสดุโปร่งขึ้นและมีอาหารให้จุลินทรีย์ทำงาน
 - ใส่เชื้อราไตรโคเดอร์มาพร้อมใช้ลงไป แล้วคลุกให้กระจายทั่วกองวัสดุ อย่าให้เชื้อจับเป็นก้อนอยู่จุดเดียว
 - พรมน้ำสะอาดทีละน้อย คลุกไปด้วยจนวัสดุมีความชื้นพอดี คือกำแล้วจับตัวได้เล็กน้อย แต่ไม่มีน้ำไหลออกมา
 - เมื่อคลุกเสร็จ ควรวางพักไว้ในที่ร่มประมาณ 1 คืน เพื่อให้ความชื้นกระจายทั่ววัสดุ ก่อนนำไปใช้ในแปลง
 - ไม่ควรตากแดด ไม่ควรวางไว้ในที่ร้อนจัด และไม่ควรใช้ร่วมกับสารกำจัดเชื้อราในช่วงเดียวกัน เพราะอาจทำให้เชื้อดีลดประสิทธิภาพลง

การเก็บรักษา : หลังคลุกแล้วควรเก็บไว้ในที่ร่ม อากาศถ่ายเท ไม่โดนแดด ไม่โดนฝน และไม่ให้วัสดุแฉะ

อายุการเก็บ : ควรใช้ให้หมดภายใน 3–7 วัน หลังคลุกเสร็จ เพราะถ้าเก็บนาน วัสดุอาจร้อน แห้ง หรือเสียคุณภาพได้

การนำไปใช้
- สำหรับแปลงผักก่อนปลูก ให้หว่านหรือคลุกลงหน้าดินบางๆ ประมาณ 0.5–1 กิโลกรัมต่อตารางเมตร แล้วรดน้ำให้ดินชื้น พักดิน 3–5 วันก่อนปลูก
- สำหรับหลุมปลูกพืช ให้ใส่รองก้นหลุมเล็กน้อย แล้วกลบดินบางๆ ก่อนลงต้นกล้า อย่าให้รากสัมผัสวัสดุที่เข้มข้นเกินไปโดยตรง
- สำหรับต้นที่เริ่มมีอาการรากไม่เดินหรือโคนเริ่มช้ำ ให้โรยรอบโคนแบบบางๆ แล้วรดน้ำตาม ไม่ควรกองหนาชิดลำต้น
- ถ้าแปลงเคยมีปัญหารากเน่าบ่อย ควรใช้ก่อนปลูกทุกครั้ง และดูแลร่วมกับการยกแปลง ระบายน้ำ ไม่ปล่อยดินแฉะ
- ใช้ซ้ำได้ทุก 15–30 วัน ตามสภาพแปลง โดยเฉพาะช่วงฝนชุก ดินชื้นนาน หรือแปลงที่ปลูกผักซ้ำที่เดิมบ่อยๆ

ข้อควรระวัง
- อย่าใช้กับปุ๋ยคอกสดหรือปุ๋ยหมักที่ยังร้อน เพราะความร้อนอาจทำให้เชื้อดีเสียหายได้
- อย่าใช้ร่วมกับสารกำจัดเชื้อราในเวลาใกล้กัน ควรเว้นช่วงตามคำแนะนำของผลิตภัณฑ์
- อย่าใส่หนาเกินไปหรือกองชิดโคนต้น เพราะอาจทำให้โคนต้นอับชื้นและเสี่ยงเน่าเพิ่ม
- ถ้าต้นเน่าหนัก รากดำหมด หรือโคนยุ่ยแล้ว ควรถอนทำลายออกก่อน ไม่ควรหวังให้สูตรนี้ฟื้นต้นที่เสียหายหนัก
- ควรซื้อเชื้อไตรโคเดอร์มาจากแหล่งที่น่าเชื่อถือ และดูวันผลิต วันหมดอายุ รวมถึงวิธีใช้บนฉลากทุกครั้ง

     สูตรไตรโคเดอร์มาคลุกปุ๋ยหมักนี้เหมาะกับการดูแลดินก่อนปัญหาจะหนัก โดยเฉพาะแปลงผักที่ปลูกซ้ำ ดินชื้นง่าย หรือเคยเจอรากเน่าโคนเน่ามาแล้ว จุดสำคัญคือใช้ให้ถูกจังหวะ ดินต้องไม่แฉะเกินไป และต้องปรับแปลงให้ระบายน้ำดีไปพร้อมกันครับ

บทความโดย เพจ : เกษตร นานา